T1m Project
31-01-2016, 13:20

Адам Гурыновіч

Беларускі паэт-дэмакрат, фалькларыст, рэвалюцыянер нарадзіўся 25.01.1869 у фальварку Кавалі (Кавалькі) Вілейскага павета Віленскай губерні (цяпер Мядзельскі раён Мінскай вобласці), памёр 04.02.1894. Паходзіў са шляхецкага роду татарскага паходжання (герб "Праўдзіц"), вядомага з XV – XVI стст. Бацькі, Калікст Іасафатавіч і Элеанора з Сяняўскіх (з гетманскага роду), мелі некалькі дробных фальваркаў. Спачатку сям'я жыла ў Кавалях (Кавалькі, цяпер Мядзельскага раёна), пасажным фальварку маці, дзе нарадзіліся Адам і яго старэйшы брат Юзаф. Потым пераехалі ў Крыстынопаль, які быў супольнай уласнасцю Калікста Іасафатавіча і яго брата Абдона. Тут нарадзіліся браты і сёстры Адама. Бацька памёр рана, пакінуўшы маладую 28-гадовую ўдаву з шасцю дзецьмі. Вырашана было даць Юзафу вайсковую адукацыю, а Адаму і Яну – практычную (рэальнае вучылішча). Сям'я купіла ў Вільні невялікі дом, з якім і звязана пара духоўнага станаўлення Гурыновіча. Афіцыйныя поспехі яго ў час вучобы ў Віленскім рэальным вучылішчы (1879 – 1887 гг., уключаючы гадавую спецыялізацыю на механіка-тэхнічным аддзяленні дадатковага класа) былі сярэднія, але ўступныя экзамены ў Пецярбургскі тэхналагічны інстытут ён здаў амаль на адны пяцёркі.
31-01-2016, 13:20

Алесь Гарун

Алесь Гарун — адзін з найвыдатнейшых беларускіх пісьменнікаў пачатку XX стагоддзя. Па таленту ён не ўступае тым, каго мы па праву называем заснавальнікамі сучаснай беларускай літаратуры — Янку Купалу, Якубу Коласу, Максіму Багдановічу, Максіму Гарэцкаму. Толькі жыццёвы лёс яго склаўся надзвычай трагічна: сам ён на працягу цэлых дзесяці гадоў быў адарваны ад свайго асяроддзя, ад роднай зямлі. Займацца літаратурнай творчасцю мог толькі ў няволі, а пад канец жыцця — ва ўмовах разбуральнай вайны, іншаземных нашэсцяў, пад уладай акупацыйных рэжымаў.
Імя Алеся Гаруна — выдатнага паэта, празаіка, драматурга, публіцыста на працягу амаль цэлага стагоддзя з-за ідэалагічных прычын было фактычна пад забаронай, а яго творчасць — штучна адчужаная ад літаратурнай спадчыны, выведзеная з культурнага ўжытку. Сёння яго імя становіцца адным з сімвалаў адраджэння, жыццё і літаратурная спадчына пераасэнсоўваюцца і выступаюць як матывацыйны фактар для мастацкай творчасці новых пакаленняў.
Алесь Гарун — найбольш вядомы псеўданім пісьменніка, сапраўднае прозвішча — Прушынскі Аляксандр Уладзіміравіч. Нарадзіўся Алесь Гарун 11 сакавіка 1887 года. Што тычыцца месца яго нараджэння, то называецца як Мінск, так і фальварак Новы Двор Мінскага павета (сёння вёска Новы Двор Мінскага раёна) ў беднай сям'і чорнарабочага, выхадца з вёскі Падстарынь Стваловіцкай воласці Навагрудскага павета (сёння гэта Івацэвіцкі раён Брэсцкай вобласці).

31-01-2016, 13:20

Аляксей Дудараў

Аляксей Ануфрыевіч Дудараў нарадзіўся ў 1950 годзе ў вёсцы Кляны Дубровенскага раёна на Віцебшчыне ў сям'і калгаснікаў. Закончыў сярэднюю школу, вучыўся ў Наваполацкім ПТВ нафтавікоў (1967—1968). Служыў у войску, пасля дэмабілізацыі два гады працаваў на заводзе. У 1972 годзе паступіў у Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут, які скончыў у 1976 годзе па спецыяльнасці "акцёр драмы і кіно". У гэтым жа годзе А. Дудараў быў запрошаны на работу ў Тэатр юнага гледача, дзе быў акцёрам, а з 1978 па 1983 год загадваў літчасткай тэатра. У гэты час А. Дудараў і пачаў актыўна займацца літаратурнай дзейнасцю: пісаў апавяданні, казкі, п'есы. Зборнік прозы "Святая птушка" (1979) быў неўзабаве перакладзены на рускую мову і выйшаў у Маскве.
31-01-2016, 13:20

Антон Луцкевіч

Публіцыст, літаратуразнавец, крытык, гісторык, лінгвіст, грамадска-палітычны дзеяч Антон Луцкевіч паходзіў са старажытнага шляхецкага роду герба Навіна (адсюль яго псеўданім Антон Навіна). Нарадзіўся ён 17 (29) студзеня 1884 года ў горадзе Шаўлі Ковенскай губерні (цяпер г. Шаўляй у Літве). Антон Луцкевіч – малодшы брат Івана Луцкевіча, вядомага грамадска-палітычнага дзеяча, публіцыста, археолага, краязнаўца, празаіка, аднаго з пачынальнікаў беларускага нацыянальнага адраджэння пачатку XX стагоддзя. Пасля смерці бацькі сям’я пераехала ў Мінск. Тут Антон Луцкевіч скончыў гімназію і паступіў у Пецярбургскі універсітэт на прыродазнаўчы факультэт. У Пецярбургу стаў адным з арганізатараў «Круга беларускай народнай прасветы і культуры», мэтай якога было распаўсюджанне асветніцтва сярод выхадцаў з Беларусі, стварэнне беларускай школы, выданне кніг. Разам з братам Іванам, іншымі студэнтамі, якія вучыліся ў Пецярбургу, выдаў «Калядную пісанку», «Велікодную пісанку», увайшоў у Беларускую рэвалюцыйную грамаду (з 1904 года – Беларуская сацыялістычная грамада), абіраўся членам Цэнтральнага камітэта БСГ. Актыўна ўдзельнічаў у рэвалюцыйных падзеях 1905-1907 гадоў. З 1906 года – у Вільні. Быў у ліку заснавальнікаў газеты «Наша доля» (дзе ён апублікаваў свой першы беларускамоўны артыкул) і «Наша ніва». На іх старонках друкаваліся яго вострыя публіцыстычныя артыкулы, якімі ён змагаўся за сацыяльнае і нацыянальнае разняволенне беларускага народа. Пісаў таксама літаратуразнаўчыя і крытычныя нататкі, рэцэнзіі на творы беларускіх пісьменнікаў, артыкулы пра становішча беларускай мовы, школы.
31-01-2016, 13:20

Васіль Быкаў

Імя Васіля Быкава ў нацыянальнай літаратуры і для ўсёй Беларусі – знакавае. Гэта імя па-сапраўднаму вялікага пісьменніка, якога пры жыцці называлі класікам і духоўным прарокам нацыі. Ён быў для Беларусі літаратурным геніем, які стварыў выдатныя творы, глыбокую філасофію гуманізму.
Нарадзіўся Васіль Уладзіміравіч Быкаў 19 чэрвеня 1924 года ў невялікай вёсачцы Бычкі на лясной і азёрнай Ушаччыне. Бацькі, Уладзімір Фёдаравіч і Ганна Рыгораўна, увесь час жылі ў вёсцы, працавалі ў калгасе. Вось што гаворыць пра іх Васіль Быкаў : "Бацька быў строгі да нас, дзяцей, увогуле мы яго пабойваліся. Маці ж наадварот – дужа мяккая і жаллівая, я ніколі не чуў ад яе гучнага слова – усё з ласкай і добрасцю…". Зямная дарога Ганне Рыгораўне выпала вельмі нялёгкая, але працяглая. Жанчына развіталася з белым светам на дзевяностым годзе жыцця (восенню 1984 г.). Бацька ўдзельнічаў у Першай сусветнай вайне, з арміяй Самсонава трапіў у палон. Пасля вызвалення з палону ўдзельнічаў у грамадзянскай вайне, потым у мірны час шмат працаваў у калгасе. Памёр на васьмідзесятым годзе жыцця (1966 г.).